De geschiedenis van de Koning van Spanje
“De Koning van Spanje” was eeuwenlang een voorname koopmanswoning vlak bij de kathedraal. Het kleine stadspaleis ontstond door het bij elkaar voegen van zes kleinere woningen uit de 15de eeuw, twee hoge huizen en vier kleine huisjes, gegroepeerd rond een steegje in de Korte Nieuwstraat en een binnenplaats. De woongang met huisjes wordt in 1445 voor het eerst vermeld in schepenregisters. Tot 1529 zag het steegje en ongeveer zo uit.
In één van de twee hoge huizen, qua constructie een overgangsstadium tussen hout- en steenbouw, ziet u op de eerste verdieping zeer zeldzame korbeel-constructies. In Antwerpen bleef deze constructie maar in een paar woonhuizen bewaard.
Het kleine nisje links van de korbeelconstructie op de foto, is geen kapelletje, maar een laat-middeleeuws eigendomsteken. Dit wil zeggen dat de muur, voor een dikte, zo diep als de nis plus een steen, behoort tot het huis waarin de nis te zien is.
Het zevende, geel ingekleurde huis op de vorige tekening, werd pas in 1529 gebouwd als achterhuis van het huis “De Sayer” (naast café De Muze) op de melkmarkt. Kort daarna werden de twee kleine huizen achter de Melkmarkt vervangen door twee huizen met een verdieping, die samen één volume vormden. In dezelfde periode wordt ook een bouwlaag toegevoegd aan een andere éénkamerwoning uitkijkend op de tuin, waardoor het uiteinde van het steegje overdekt wordt.
In 1556 wordt het achterhuis van de Melkmarkt toegevoegd aan het geheel utgevend op de Korte Nieuwstraat. In hetzelfde jaar 1556 wordt het geheel voor het eerst in archieven vermeld met de naam “Coninck van Spaignen”. Philips II, die sinds 1955 regeerde over de Nederlanden, was in 1556 koning van Spanje geworden. De nieuwe naam van de woning moet al snel wrang geklonken hebben, wanneer ongeveer tien jaar later de grote opstand tegen Philips begint. De opstand resulteert in 1585 in de val van Antwerpen en de scheiding der Nederlanden.
In 1558 werden de zeven huizen, het steegje en de binnentuin gekocht door Michiel van Breen, en vormden vanaf dan één eigendom. De gevels aan de tuinkant werden gehomogeniseerd, en de kamers uitgevend op de binnentuin werden vanaf dan ingericht tot luxueuze woonvertrekken. Een boedelbeschrijving van een bewoner vermeldt onder meer goudlederbehang en een aanzienlijk aantal schilderijen van belangrijke kunstenaars. De drie huisjes dichter bij de straat werden gebuikt als handelsruimte.
Generatie na generatie woonden zeer voorname families in “De koning van Spanje”. Onder meer Anna Goos, weduwe van de beroemde drukker Balthasar Moretus, woonde er vanaf 1688. Na de dood van haar man leidde ze een tijd lang de Plantijnse drukkerij, vandaag het bekende museum Plantin-Moretus.
Rond 1730 werd de oude poort vervangen door het huidige fraaie poorthuisje dat vanaf de Korte Nieuwstraat toegang gaf tot de eigendom. Ook in de 18de eeuw werd een sierlijk erkertorentje toegevoegd, dat twee woningen langs de tuin met elkaar verbindt. Tegen de gevels aan de tuinkant staat een zeldzaam curiosum, eveneens uit de 18de eeuw: een “Chinese” toren, een uiting van de toen gangbare chinoiserie-mode.
In de recente tijd gebeurden de grootste aanpassingen aan het pand in 1964, na aankoop door de vorige eigenaar. De belangrijkste verbouwing bestond in het creëren van een inkomhal en het plaatsen van een monumentale trap. In 2008 werd de oude koopmansresidentie gekocht door de huidige eigenaars, en in 2009 gedeeltelijk ingericht als gastenverblijf “De Koning van Spanje”.
Bron: Michele Nolf & Frederik Deliever, Huis Coninck van Spanien, Korte Nieuwstraat 12, Antwerpen: Bouwhistorische studie en verkennende studie van het bouwblok. Masterverhandeling vakgebied Monumenten- en Landschapszorg, Artesis Hogeschool, Antwerpen, 2009.
3D-tekeningen: Frederik Deliever.
|
Stel uw vraag
|
